Waarom heet Americana eigenlijk Americana?
Introductie:
Americana. We gebruiken de term tegenwoordig zonder er veel bij stil te staan. Artiesten als Lucinda Williams, Steve Earle, Jason Isbell en The Jayhawks worden ermee geassocieerd, terwijl hun muziek soms behoorlijk verschillend klinkt. Country, folk, blues, rock en andere Amerikaanse rootsstijlen lijken allemaal een plek onder dezelfde noemer te kunnen krijgen.
Maar waarom heet deze muziek eigenlijk Americana?
In deze tweede aflevering van Achter de Muziek duiken we in de geschiedenis van een opmerkelijke muziekterm. Want hoewel de muzikale wortels van Americana ver teruggaan, is het gebruik van Americana als herkenbare genrebenaming verrassend jong.
Een oud woord voor een jonge muziekterm
Americana is geen woord dat speciaal voor muziek werd bedacht. De term werd al in de negentiende eeuw gebruikt voor zaken die kenmerkend waren voor Amerika, zijn geschiedenis en cultuur.
Pas veel later raakte het woord verbonden met muziek.
Dat lijkt achteraf een logische ontwikkeling. De muziek die tegenwoordig onder Americana wordt geschaard, put immers uit verschillende tradities die diep verankerd zijn in de Amerikaanse muziekgeschiedenis.
Country en folk spelen daarin een belangrijke rol, maar ook blues, gospel, bluegrass, soul, rhythm-and-blues en rock hebben hun sporen achtergelaten.
Americana is daardoor moeilijk als één afzonderlijke muziekstijl te omschrijven. Het is eerder een verzamelnaam voor muziek waarin verschillende Amerikaanse roots samenkomen.
Muziek die niet in één hokje paste
De verschillende Amerikaanse muziekstijlen hebben elkaar altijd beïnvloed.
Europese immigranten brachten hun volksmuziek en instrumenten mee. Afrikaanse en Afro-Amerikaanse muzikale tradities waren op hun beurt van fundamenteel belang voor onder andere blues en gospel en daarmee voor een groot deel van de latere Amerikaanse populaire muziek.
Uit die voortdurende wisselwerking ontstonden stijlen als blues, country, folk, bluegrass, rhythm-and-blues en uiteindelijk ook rock-‘n-roll.
Toch werden die genres in de loop der jaren steeds vaker als afzonderlijke categorieën behandeld. Dat leverde een probleem op voor muzikanten die zich weinig van zulke grenzen aantrokken.
Want waar plaats je een singer-songwriter die country combineert met folk en rock? Of een band waarin alternative country, blues en rootsrock door elkaar lopen?
Vooral in de jaren negentig werd die vraag steeds relevanter. Artiesten als Lucinda Williams, Steve Earle en The Jayhawks pasten niet altijd vanzelfsprekend binnen de commerciële countrywereld, terwijl alleen het etiket rock of folk hun muziek evenmin volledig beschreef.
1995: Americana krijgt een eigen plek
Een belangrijk moment kwam in 1995.
Het Amerikaanse muziekvakblad Gavin Report introduceerde toen een aparte Americana-radiolijst. Daarmee kreeg de term een duidelijkere betekenis binnen de muziekindustrie.
Het betekende niet dat er plotseling een nieuw muziekgenre was ontstaan. De artiesten en muzikale tradities bestonden immers al.
Wat veranderde, was vooral de manier waarop de muziek werd aangeduid.
Americana bood radiomakers, platenmaatschappijen en muziekliefhebbers een bruikbare verzamelnaam voor artiesten die geworteld waren in traditionele Amerikaanse muziek, maar niet netjes binnen één bestaand genre pasten.
De naam sloeg aan.
In 1999 werd de Americana Music Association opgericht. Een jaar later hield de organisatie haar eerste conventie in Nashville en vanaf 2002 werden de Americana Honors & Awards uitgereikt.
Ook de Grammy Awards erkenden Americana uiteindelijk als afzonderlijke categorie. Daarmee was een term die ooit vooral handig was om moeilijk te plaatsen muziek te omschrijven uitgegroeid tot een internationaal erkende genrebenaming.
Maar wat is Americana dan precies?
Dat blijft de lastigste vraag.
Americana heeft namelijk geen strak omlijnd geluid. Bij de ene artiest hoor je vooral country en folk, terwijl bij een ander blues, soul of rock veel nadrukkelijker aanwezig zijn.
Juist daarom kunnen artiesten als Lucinda Williams, Jason Isbell, Steve Earle en The Jayhawks allemaal met Americana worden geassocieerd zonder werkelijk hetzelfde te klinken.
De overeenkomst zit vooral in hun relatie met Amerikaanse rootsmuziek.
Bovendien hoeft een Americana-artiest tegenwoordig helemaal niet uit Amerika te komen. Over de hele wereld maken muzikanten muziek die voortbouwt op dezelfde tradities.
De naam verwijst daardoor niet zozeer naar het paspoort van de muzikant, maar naar de muzikale bronnen waaruit wordt geput.
Waarom heet het dan Americana?
Eigenlijk is het antwoord verrassend eenvoudig.
Omdat er een naam nodig was voor muziek die teruggrijpt op verschillende Amerikaanse muzikale tradities, maar zich niet gemakkelijk laat beperken tot country, folk, blues of rock.
Americana werd die naam.
De term is dus veel jonger dan de muziek die ermee wordt beschreven. Bovendien werd er in de jaren negentig geen nieuw genre uitgevonden. Er werd vooral een gemeenschappelijke plek gevonden voor muziek die al lang bestond en voortdurend verschillende stijlen met elkaar verbond.
Misschien verklaart dat ook waarom muziekliefhebbers nog altijd kunnen discussiëren over wat wel en niet Americana is.
Want Americana is uiteindelijk minder een strak afgebakend hokje dan een muzikaal kruispunt.
Een plek waar country, folk, blues, gospel, soul en rock elkaar ontmoeten.
En juist daarom past die brede naam misschien wel zo goed.
Luister zelf:
Lucinda Williams – Car Wheels On A Gravel Road
Jason Isbell – Cover Me Up
Lees ook:
Meer blues en roots waarin eigenzinnigheid en sterk songschrijven centraal staan? Klik op de titels hieronder en lees ook deze recensies op Bluestown Music.
Lucinda Williams – World’s Gone Wrong
Een artiest bij wie blues, country, rock en Americana voortdurend in elkaar overlopen.
The Jayhawks – XOXO
Een band die nauw verbonden is met alternative country en de ontwikkeling van moderne Americana.
Jason Isbell – Foxes In The Snow
Een modern voorbeeld van de singer-songwritertraditie binnen Americana.