House of the Rising Sun – het mysterie achter een klassieker
Introductie:
Een paar gitaarakkoorden zijn genoeg. Zodra de opening van House of the Rising Sun klinkt, herkennen miljoenen muziekliefhebbers het nummer dat The Animals in 1964 wereldberoemd maakten.
Maar The Animals schreven het niet. Bob Dylan evenmin. Wie dat wél deed, is niet bekend.
In deze aflevering van Achter de Muziek gaan we terug in de geschiedenis van een traditioneel lied dat al bestond voordat The Animals er een wereldhit van maakten. En dan is er nog een tweede raadsel: wat was dat mysterieuze House of the Rising Sun in New Orleans eigenlijk?
Een lied zonder bekende schrijver
House of the Rising Sun behoort tot de traditionele Amerikaanse folkmuziek. Er is geen oorspronkelijke songwriter bekend en ook het moment waarop het lied precies ontstond, is niet vastgesteld.
Dat is bij traditionele volksmuziek niet ongebruikelijk. Liederen werden mondeling doorgegeven en teksten, melodieën en arrangementen konden daarbij veranderen.
Daardoor moeten we voorzichtig zijn met uitspraken over de precieze oorsprong. Wat wél mogelijk is, is een deel van de reis van het nummer volgen aan de hand van bewaard gebleven opnamen.
Een belangrijke daarvan werd in 1937 gemaakt.
Georgia Turner en Alan Lomax
In 1937 bezocht de Amerikaanse folklorist Alan Lomax Middlesboro in Kentucky. Daar legde hij de jonge Georgia Turner vast terwijl zij Rising Sun Blues zong.
De opname maakt tegenwoordig deel uit van de Alan and Elizabeth Lomax Kentucky Collection van het American Folklife Center van de Library of Congress.
Het is een belangrijke schakel in de gedocumenteerde geschiedenis van het lied. De Library of Congress verbindt Turners uitvoering met de latere ontwikkeling van het nummer via artiesten als Dave Van Ronk, Bob Dylan en uiteindelijk The Animals.
Daarmee weten we dat het lied in 1937 al bestond. Waar en wanneer het daarvoor precies ontstond, kunnen we niet met zekerheid vaststellen.
In de jaren daarna bleef het nummer circuleren binnen de Amerikaanse folkwereld. Onder anderen Woody Guthrie en Lead Belly namen het op. Ook Joan Baez zette het nummer op haar debuutalbum uit 1960.
Het lied werd steeds verder doorgegeven en opnieuw geïnterpreteerd.
Van de folkscene naar Bob Dylan
Begin jaren zestig maakte House of the Rising Sun deel uit van het repertoire van verschillende artiesten binnen de Amerikaanse folkwereld.
Ook Dave Van Ronk, een belangrijke figuur binnen de folkscene van Greenwich Village in New York, speelde het nummer.
In 1962 verscheen vervolgens Bob Dylans uitvoering op zijn debuutalbum Bob Dylan. Dylan had het lied niet geschreven. Zijn versie maakte deel uit van de lange traditie waarin bestaande folksongs opnieuw werden gearrangeerd en geïnterpreteerd.
Twee jaar later zou het nummer een totaal ander publiek bereiken.
The Animals maken House of the Rising Sun wereldberoemd
The Animals kwamen uit Newcastle upon Tyne en waren sterk beïnvloed door Amerikaanse blues en rhythm-and-blues.
In 1964 namen Eric Burdon, Hilton Valentine, Alan Price, Chas Chandler en John Steel hun versie van House of the Rising Sun op.
Hun uitvoering week sterk af van de folkversies die eraan voorafgingen. Hilton Valentines gitaararpeggio vormt de direct herkenbare opening. Het orgel van Alan Price geeft de opname vervolgens een dramatisch karakter, terwijl de krachtige zang van Eric Burdon centraal staat.
Een traditioneel folknummer kreeg daarmee een elektrische uitvoering die aansloot bij een nieuwe generatie rock- en popluisteraars.
Het resultaat werd een internationaal succes. House of the Rising Sun bereikte in 1964 de eerste plaats in zowel het Verenigd Koninkrijk als de Verenigde Staten. De Rock & Roll Hall of Fame noemt het nummer de eerste grote hit van The Animals.
Een traditioneel lied waarvan de precieze oorsprong onbekend is, was een internationale rockhit geworden.
Wat was het House of the Rising Sun?
Dan blijft nog één grote vraag over.
Wat was dat mysterieuze huis in New Orleans?
Door de jaren heen zijn verschillende verklaringen voorgesteld. Een veelgenoemde theorie is dat het om een bordeel ging. Ook andere locaties en betekenissen zijn met het lied in verband gebracht.
Er bestaat echter geen overtuigend historisch bewijs waarmee één specifieke locatie definitief kan worden aangewezen als het House of the Rising Sun uit het oorspronkelijke lied.
Ook de verschillende versies van de tekst bieden geen sluitend antwoord. Teksten en vertelperspectieven veranderden tijdens de lange overlevering van het nummer.
Daarom moeten we feit en verhaal hier duidelijk van elkaar scheiden:
We weten niet met zekerheid wat het oorspronkelijke House of the Rising Sun was.
Misschien was de naam gebaseerd op een werkelijk bestaande gelegenheid. Misschien veranderde de betekenis tijdens de mondelinge overlevering. Zonder overtuigend bewijs blijft het antwoord onbekend.
Een lied dat bleef veranderen
Juist daarin schuilt de bijzondere geschiedenis van House of the Rising Sun.
We kunnen geen songwriter aanwijzen die het complete nummer schreef zoals we het tegenwoordig kennen. Evenmin kunnen we met zekerheid bepalen waar en wanneer het voor het eerst werd gezongen.
Wat we wél kunnen volgen, is hoe het werd doorgegeven.
Georgia Turner zong in 1937 een versie voor Alan Lomax. Daarna bleef het lied leven binnen de Amerikaanse folktraditie. Woody Guthrie, Lead Belly, Joan Baez, Dave Van Ronk en Bob Dylan behoorden tot de artiesten die het in verschillende vormen uitvoerden.
Vervolgens namen The Animals het in 1964 op en maakten zij er een internationale hit van.
Daarmee deden zij in wezen wat muzikanten vóór hen ook hadden gedaan: een bestaand lied opnieuw interpreteren voor hun eigen tijd en publiek. Alleen was het bereik ditmaal vele malen groter.
Wie House of the Rising Sun oorspronkelijk schreef, weten we niet. Wat het huis precies was, weten we evenmin.
Wat wel vaststaat, is dat het nummer generaties lang werd doorgegeven, aangepast en opnieuw geïnterpreteerd.
En uiteindelijk werd een lied zonder bekende schrijver een van de bekendste nummers uit de rockgeschiedenis.
Luister zelf
Twee belangrijke schakels laten horen hoe een traditionele folksong uiteindelijk veranderde in een rockklassieker.
Bob Dylan – House of the Risin’ Sun (1962)
Dylans sobere folkuitvoering uit de periode vóór The Animals het nummer wereldwijd bekendmaakten.
The Animals – The House of the Rising Sun (1964)
De elektrische uitvoering die het traditionele lied veranderde in een internationale rockklassieker.
📚 Lees ook
Achter de Muziek #1 – Crossroads: het ware verhaal achter de beroemdste blueslegende
Feit en legende achter een van de beroemdste verhalen uit de blues.
Achter de Muziek #2 – Waarom heet Americana eigenlijk Americana?
Het verhaal achter de naam van een breed muziekgenre.
Achter de Muziek #3 – Outlaw Country: de opstand tegen Nashville
Hoe de strijd om artistieke vrijheid de countrymuziek veranderde.
Bronnen: Voor dit artikel zijn onder meer geraadpleegd: Library of Congress – American Folklife Center, Library of Congress – Folklife Today en Rock & Roll Hall of Fame – The Animals.