Review: Joni Mitchell – Both Sides Now
Joni Mitchell – Both Sides Now
Format: CD – Digital / Label: Reprise Records
Release: 2000
Tekst: Gerard Haarhuis
Voor deze recensie heb ik meerdere keren het tv-programma “Vrije Geluiden” (van de VPRO op zondag) van enkele jaren geleden, terug gekeken. Het programma werd toen gepresenteerd door Melchior Huurdeman en de bewuste uitzending had één hoofdgast, orkestleider en arrangeur Vince Mendoza, o.a. een aantal jaren zeer succesvol met ons eigen Metropole Orkest. Hij werkte samen met o.a. Pat Metheney, Charlie Haden, Sting, Al di Meola, Joe Zawinul, Mike Stern en… Joni Mitchell.
En over Joni Mitchell en haar met twee Grammy’s beloonde album ‘Both Sides Now’ gaat deze recensie, een album uit 2000 waarvan ik vind dat het nóóit maar dan ook nooit vergeten mag worden. Harry Radstake van Bluestownmusic.nl zal deze recensie dan ook opnemen in de aparte rubriek “Vergeten Pareltjes” waarin meer albums staan beschreven die te weinig aandacht hebben gekregen en dat juist wel verdienen of albums die gewoon dus nooit vergeten mogen worden! In die rubriek past dus, wat mij betreft, ‘Both Sides Now’ van Joni Mitchell uitstékend!
Zoals gezegd, een album uit 2000 met twee eigen nummers, maar, en zo kom ik bij het begin over Vince Mendoza, híj heeft de arrangementen gemaakt voor alle nummers en dát in combinatie met die heerlijke, gerijpte stem van Joni Mitchell, maakt dit album tot een van de allerbeste albums ooit gemaakt! Daar waar Joni in die tijd live optrad zong ze de nummers in dezelfde volgorde als op het album, echter liet ze dat voorafgaan door het eerste deel, Nuages, uit een driedelige orkestsuite, de Nocturnes, van Claude Debussy en zoals we allemaal weten is nuages Frans voor wolken en Both Sides Now stond oorspronkelijk als nummer op haar album ‘Clouds’ uit 1969! En ik moet zeggen, de arrangementen van Vince Mendoza sluiten naadloos aan op dit Nuages! Of andersom natuurlijk… Het andere eigen nummer van Joni op dit album is het wonderschone A Case Of You dat voor het eerst verscheen op haar album ‘Blue’ uit 1971, haar eerste album nadat haar relatie met Graham Nash was verbroken, je weet wel, Graham Nash van Our House, het waargebeurde verhaal op een middag met Joni en Graham nadat ze thuis kwamen, Graham de haard aansteekt en Joni de bloemen in een vaas zet… Volkomen overbodig te vermelden dat iedereen Joni Mitchell ook nog kent van Big Yellow Taxi, met die aanstekende giechel aan het eind en natuurlijk ook nog van het door velen gecoverde Woodstock. En velen van ons zullen zeker wel een aantal albums van haar in hun verzameling hebben staan.
Het album is in 2000 verschenen op Reprise Records. De line-up van dit album ga ik niet vermelden want er deden bijna honderd muzikanten aan mee en alleen de wereldsterren noemen zou alle anderen tekort doen en meer nog, het gaat om het geheel. Het is de totale versmelting van de geweldige stem van Joni Mitchell met het orkest in de onovertroffen arrangementen van Vince Mendoza! In dat televisieprogramma luisteren Melchior Huurdeman en Vince Mendoza vol ontroering naar een stukje van A Case Of You en als de muziek wordt weggedraaid, spreekt Melchior de treffende woorden: “Elk artiest die mij aan het huilen maakt, is een vriend van mij!” Beter is het gevoel niet te verwoorden van wat je overkomt bij het luisteren naar dit hele prachtige album! Ontroerend mooi!
De nummers, dat zijn er twaalf, om te beginnen You’re My Thrill van Gomey en Clare uit 1933, door velen gecoverd waaronder Robert Palmer en Maria Muldaur. Quasi een onheilspellend begin met veel diepe blazers, waarna de melodie gelijk in rustiger vaarwater komt en Joni die zingt dat “You’re My Thrill, you do something to me.” Als jij maar bij mij bent doet al het andere niet meer ter zake, “your hands in my hair”, heerlijke overgave van eindeloze liefde! Niet tegen te houden!
Gordon en Warren schreven in 1941 het van Etta James bekende At Last en in deze uitvoering door Joni Mitchell komt er eerst een vrij lange orkestrale intro waarna de vocals openen met dat heerlijke At Last. Een ware zucht van verlichting, opgelucht ook, “my lonely days are over!” Een heerlijk “kabbelend” orkest op de achtergrond, wel massaal maar zonder te overheersen! En uiteraard heel veel strijkers om dat feestelijke gevoel extra kracht bij te zetten. “I found my love, At Last.” Indrukwekkend.
Uit 1939 stamt Comes Love van Brown, Stept en Tobias, een nummer waar o.a. Sam Cooke een hit mee had. Een speelsere melodie. Wees voorbereid op van alles maar “Comes Love, nothing can be done.” Een beetje hees gezongen met zwaar invallende blazers waarna de trompet soleert mét demper!
Speciale aandacht voor het wonderschone You’ve Changed van Carey en Fischer uit 1941, ook op de plaat gezet door, opnieuw, Etta James en ook door Maria Muldaur. (De nummers op dit album kom je logischerwijs vaker tegen in de uitvoering van een groepje zangeressen zoals Etta James, Maria Muldaur en vanuit de jazz Ella Fitzgerald, Sarah Vaughan e.d.) Ook weer na een lange, bijna klassieke, intro, spat de pijn van de eerste woorden af waarin Joni beseft dat You’ve Changed, de fonkeling in je ogen is weg, je lach is routineus, enz. “You’ve forgotten the words – I love you –“ en ze realiseert zich dat “it’s done, it’s all over now.”, heerlijk samenspel tussen Joni en een saxofonist! Gevoelig is een understatement!
Answer Me, My Love uit 1953 van Rauch, Winkler en Sigman is oorspronkelijk in het Duits geschreven als Mutterlein en had een religieuze lading omdat in eerste instantie “Lord above” wordt aangeroepen. Later is de tekst door Sigman herschreven in een meer romantische betekenis. Nóg zo’n heerlijk nummer, ingeleid door een paar hoornspelers en dan… Joni Mitchell. Hoe kan iemand zo prachtig, zo liefdevol en gedragen zingen?! Dit is toch een potje prachtig!!! Dit nummer raakt me elke keer, fijne klarinet als bruggetje. Logisch ook Sting zo vaak een klarinet een prominente plek geeft in veel van zijn nummers. “Wat heb ik verkeerd gedaan? Ik begrijp het niet! Please Answer Me, My Love.” In zuiver Nederlands mag ik het woord “verschrikkelijk” niet verbinden met “mooi” maar dit is zó verschrikkelijk mooi…!!!
En zelfs dát kan nog overtroffen worden!
Een Joni Mitchell-original uit 1971 is A Case Of You, wonderschoon en gecoverd door o.a. Prince en een zekere Foni Mitchell die een album uitbracht met uitsluitend covers van Joni Mitchell-nummers. Alweer zo’n gedragen intro. Prachtig. Ruim een minuut en dan moet Joni nog beginnen te zingen! Wat een compositie! Uitgesproken Joni! Een sterrenbeeld dat borg staat voor ongebreidelde creativiteit en fantasie! “I am a lonely painter…” By the way: Joni heeft ook de hoes ontworpen, een kenmerkend zelfportret. En ook daar: “the devil is in the detail!” Terwijl ze quasi nonchalant met haar rechterhand een sigaret vasthoudt, is haar mouw zodanig gedrapeerd dat er een hart in te zien is…! En wéér die klaterende klarinet in een verwarrende tekst waarin Joni bevestigt “I still be on my feet”. Mij krijg je er niet onder! Ziekte, verdriet, verlies, “still I be on my feet!” Kippenvel!!!
Evans, Kent en Mann schreven in 1954 Don’t Go To Strangers dat o.a. door Rita Coolidge gecoverd werd. Is het speelser of is het dreigend, deze intro, weer met een mooie hoorn en heerlijk hoorbare harp en een diep gezongen waarschuwing Don’t Go To Strangers! Kom thuis, kom bij mij. Het orkest met echt donder en geweld om toch vooral te waarschuwen, “Don’t Go To Strangers, my love, come home to me!”
Het van oorsprong oudste nummer komt uit 1927 en is van de hand van Casesar, Grey en Youmans, Sometimes I’m Happy, een nummer dat o.a. gecoverd werd door Della Reese die ook zo’n overtuigende rol had in de langlopende tv-serie Touched By An Angel. Deze intro is 100% à la Metropole Orkest, oftewel Vince Mendoza. Een overbekend nummer met heerlijke tegenspraak in de tekst die toch elke keer weer leidt tot “Sometimes I’m Happy, with you!” Heel “Amerikaans” ook als een oversized big band.
Don’t Worry ‘Bout Me is van Bloom en Koehler uit 1961 en ook weer door velen op de plaat gezet waaronder Ella Fitzgerald en Etta James. Zonder noemenswaardige begeleiding begint Joni te zingen, ook om duidelijk te maken dat niemand zich zorgen om haar hoeft te maken, Don’t Worry ‘Bout Me. Kijk vooral ook zélf goed uit, kijk niet te veel in het rond maar kijk voor je, waar je loopt… en met wie! Heerlijke saxofoonsolo – net op een dag dat het overlijden van Sonny Rollins, de Saxophone Colossus, wereldkundig wordt gemaakt.
Wie kent het niet, Stormy Weather, van Arlen en Koehler, al uit 1933, meer dan 500x gecoverd waaronder Gladys Knight en, wie kent haar nog, Freda Payne, die in Nederland haar grootste hit had met Band Of Gold. Een onheilspellende intro als in de Alpensymfonie van Richard Strauss en een Joni die met flinke uithalen elke weersgesteldheid aan kan, ook al is ze alles kwijt wat haar lief was, maar… sinds “ze” uit elkaar zijn, “it’s raining all the time.”
Onvermijdelijk in dit genre dat ook Rodgers en Hart een bijdrage leveren in de vorm van I Wish I Were In Love Again. Jane Monheit is een van de zangeressen die het nummer ook heeft opgenomen. Niet zo heel bekend dit nummer waarin Joni voorbeelden geeft die haar kunnen overkomen maar dat ze eigenlijk maar één ding wil, I Wish I Were In Love Again.
Het laatste nummer, de titelsong van dit album, is het door Joni zelf in 1967 geschreven Both Sides Now, dat gelijk in datzelfde jaar een hit werd voor Judy Collins, waar Joni het pas in 1969 zelf op de plaat zette op haar album ‘Clouds’. Dat Clouds is niet zomaar een titel. Als kind was Joni geobsedeerd door de wolken, ze zag er, logisch, allerlei figuren in, toen ze “groter” werd en het leven van Both Sides Now begon te bekijken, realiseerde ze zich dat wolken vóór de zon kruipen en de zonneschijn tegen houden… Het nummer is ook gecoverd door Rod McKuen, uiteraard onze eigen Euson in 1970 en o ja, dan was er ook nog een Deense band met de naam Big Yellow Taxi, hoe kóm je er op, die een album uitbracht met twaalf covers van Joni Mitchell-nummers. Een subtiel op de achtergrond gespeelde intro door het orkest, waarna Joni haar ontdekking over de wolken met ons deelt. Bijna meer pratend dan zingend verloopt het nummer zoals we het allemaal zo goed kennen. “I looked at love from Both Sides Now, from give and take…” Heerlijk! En wat weten we dan nog? Een heerlijke basklarinet die langzaam de emotie opvoert in een vaststelling dat wat je ook denkt te weten, ook als je dat van Both Sides Now hebt bekeken, dat je dan zeker weet, dat “I don’t know life at all.” En zo is het.
Joni Mitchell en ‘Both Sides Now’.
Een album dat nog steeds een grote populariteit geniet. Terecht. En dat ook zo mag/moet blijven, vormde voor mij de aanleiding deze recensie te schrijven voor Bluestownmusic.nl in de categorie “vergeten pareltjes” waarmee het album in ieder geval dáár vereeuwigd wordt!
Conclusies hoef ik niet te geven, favorieten ook niet echt.
In de hele muziekgeschiedenis in “mijn leven” tot nu toe, is dit een van de allerbeste albums ooit. Wie dit album nog niet in haar of zijn verzameling heeft staan, kan ik alleen maar aanraden/aanbevelen dit zeker wél te doen!
Tracks:
01. You’re My Thrill
02. At Last
03. Comes Love
04. You’ve Changed
05. Answer Me, My Love
06. A Case Of You
07. Don’t Go To Strangers
08. Sometimes I’m Happy
09. Don’t Worry ‘Bout Me
10. Stormy Weather
11. I Wish I Were In Love Again
12. Both Sides Now
Website: https://jonimitchell.com/