De B-kant – toen de achterkant soms de hit werd
Je kocht één single, maar kreeg twee nummers.
Aan de ene kant stond het nummer dat als A-kant werd uitgebracht. Draai je het plaatje om, dan wachtte de B-kant. Soms was dat een minder opvallende opname, soms juist een nummer dat later een heel eigen leven ging leiden.
Want radiomakers en luisteraars hoefden zich niets van die letters aan te trekken. Ze konden de plaat gewoon omdraaien.
En soms bleek juist aan die andere kant het nummer te staan dat iedereen wilde horen.
Twee kanten van dezelfde plaat
De B-kant bestond al vóór de bekende 45-toerensingle. Ook eerdere grammofoonplaten konden aan beide zijden muziek bevatten. Maar met de opkomst van de zeven-inch 45-toerensingle werd het idee van twee korte nummers op één plaat voor generaties muziekliefhebbers vertrouwd.
Bij veel singles werd één nummer als A-kant en het andere als B-kant uitgebracht. De A-kant was doorgaans het nummer dat de platenmaatschappij wilde promoten. De andere kant bood plaats aan een tweede opname.
Maar daarmee was niet bepaald welk nummer het publiek het beste zou vinden.
Thuis, in een jukebox of bij een radiostation kon de plaat simpelweg worden omgedraaid.
En soms begon daar een heel ander verhaal.
Rock Around the Clock: succes aan de andere kant
Een van de bekendste voorbeelden is Bill Haley & His Comets.
Op 12 april 1954 maakte de groep zijn eerste opnamen voor Decca. Het grootste deel van de sessie werd besteed aan Thirteen Women (And Only One Man in Town), de A-kant van de nieuwe single.
Met nog ongeveer veertig minuten studiotijd over werd (We’re Gonna) Rock Around the Clock opgenomen voor de B-kant. De Library of Congress beschrijft hoe twee takes uiteindelijk werden samengevoegd tot de opname die op de plaat terechtkwam. Decca begon de single op 6 mei te distribueren.
Al snel kwamen er bij dj’s en platenzaken verzoeken binnen voor juist die B-kant. Het eerste succes hield niet direct aan, maar het nummer kreeg een beslissende tweede kans toen het in 1955 werd gebruikt in de film Blackboard Jungle.
Een nummer dat als B-kant was uitgebracht, groeide zo uit tot een grote rock-‘n-rollhit.
Decca 9-29124 – (We’re Gonna) Rock Around the Clock, Bill Haley and His Comets, 1954.
Beeld: Wikimedia Commons / Public Domain.
Een B betekende niet ‘minder goed’
Niet iedere beroemde B-kant hoefde de A-kant te verslaan om belangrijk te worden.
The Beatles zijn daarvan een mooi voorbeeld. In 1968 verscheen Hey Jude als A-kant van een nieuwe single. Op de andere kant stond Revolution. De officiële Beatles-catalogus bevestigt die oorspronkelijke verdeling: Hey Jude als A-kant, Revolution als B-kant.
Revolution verdween bepaald niet in de vergetelheid.
En het was niet het enige voorbeeld bij The Beatles. Twee jaar eerder stond Rain op de B-kant van Paperback Writer en in 1969 verscheen Don’t Let Me Down als B-kant van Get Back. Ook die indeling is terug te vinden in de officiële Beatles-catalogus.
De letter B zei dus niets over de muzikale kwaliteit of de latere reputatie van een nummer. Het gaf in de eerste plaats aan aan welke kant van die specifieke single het nummer stond.
Toen beide kanten de A-kant werden
Maar wat als een artiest en platenmaatschappij helemaal geen onderscheid wilden maken tussen een belangrijkste en een tweede nummer?
Daarvoor was er de double A-side.
Een beroemd voorbeeld kwam opnieuw van The Beatles. Op 3 december 1965 verschenen Day Tripper en We Can Work It Out samen als dubbele A-kant.
The Beatles bevestigen zelf dat dit de eerste keer was dat beide kanten van een van hun singles vanaf de oorspronkelijke release als A-kant werden aangeduid. De Official Charts Company noemt het bovendien de eerste officieel erkende double A-side die de eerste plaats van de Britse hitlijst bereikte.
Daarmee verdween bij zo’n uitgave de traditionele rangorde: beide nummers kregen dezelfde status.
Marion S. Trikosko / U.S. News & World Report Collection, Library of Congress.
En hoe zat het met Maggie May?
Maggie May van Rod Stewart wordt vaak genoemd als voorbeeld van een B-kant die uiteindelijk belangrijker werd dan de A-kant.
Maar juist hier moeten we voorzichtig zijn.
Maggie May en Reason to Believe stonden in 1971 op dezelfde single. In de Britse hitlijst werden de twee titels gezamenlijk vermeld. De Official Charts Company neemt Reason to Believe / Maggie May op in haar overzicht van double A-sides die in het Verenigd Koninkrijk nummer één werden.
Daarom is de eenvoudige uitspraak dat Maggie May als B-kant de A-kant versloeg voor de volledige releasegeschiedenis te kort door de bocht.
Het laat juist mooi zien hoe de grens tussen A- en B-kant kon vervagen zodra een plaat eenmaal bij radiostations en luisteraars terechtkwam.
De achterkant verdween, het idee bleef
Met cd-singles, downloads en uiteindelijk streaming verdween het fysieke omdraaien van een single steeds verder uit het dagelijks leven.
Daarmee verdween ook een klein ritueel.
Je zette een single op, luisterde naar het nummer waarvoor je hem had gekocht en draaide hem daarna om. Soms stond daar inderdaad een nummer dat veel minder bekend werd.
Maar soms hoorde je Rock Around the Clock.
Of Revolution.
En dan bleek de achterkant ineens helemaal geen bijzaak.
De letters A en B konden op het label worden gezet. Welke kant uiteindelijk het langst werd herinnerd, werd pas daarna bepaald.
Luister zelf
Twee nummers laten mooi horen hoe belangrijk een B-kant kon worden.
Bill Haley & His Comets – (We’re Gonna) Rock Around the Clock (1954)
Oorspronkelijk de B-kant van Thirteen Women, later een van de bekendste vroege rock-‘n-rollplaten.
The Beatles – Revolution (1968)
De B-kant van Hey Jude, maar bepaald geen vergeten Beatles-nummer.
Lees ook
Achter de Muziek #4 – House of the Rising Sun: het mysterie achter een klassieker
Hoe een oud folklied een internationale rockklassieker werd.
Achter de Muziek #6 –Harvest Moon: twintig jaar na Harvest
Neil Young keerde terug naar een opvallend vertrouwd geluid.
Achter de Muziek #7 –Midnight Special: de trein die symbool werd voor vrijheid
Van gevangenislied naar Lead Belly en Creedence Clearwater Revival.