Review: Soft Machine – Thirteen
Soft Machine – Thirteen
Format: CD – Vinyl LP – Digital / Label: DYAD Records
Release: 2026
Tekst: Henk Hekkelman
Bijna zestig jaar na hun ontstaan blijft Soft Machine een buitenbeentje binnen de progressieve muziek. De band uit de legendarische Canterbury-scene veranderde door de jaren heen voortdurend van bezetting, maar behield altijd die unieke mix van jazzfusion, psychedelische prog en vrije improvisatie. Met ‘Thirteen’ levert de groep opnieuw een avontuurlijke plaat af die het verleden respecteert zonder daarin vast te blijven hangen.
De huidige line-up bestaat uit gitarist John Etheridge, multi-instrumentalist Theo Travis, bassist Fred Baker en drummer Asaf Sirkis. Etheridge is nog de enige muzikale link met de klassieke jaren zeventig-periode van de band, maar belangrijker is dat deze bezetting ondertussen klinkt als een hechte eenheid. Dat hoor je vanaf opener Lemon Poem Song, een speelse en licht psychedelische compositie waarin Etheridge meteen uitpakt met een glasheldere, grillige gitaarsolo vol onverwachte ritmische wendingen.
Open Roads kiest vervolgens voor een meer directe jazzrock-aanpak, gedragen door krachtig saxofoonwerk van Theo Travis. Het daaropvolgende Seven Hours bouwt langzaam spanning op en laat vooral bassist Fred Baker schitteren. Zijn fretloze bas klinkt warm, diep en vol karakter, terwijl de band geleidelijk evolueert van ingetogen sfeer naar vrije improvisatie.
Een van de mooiste momenten van de plaat is zonder twijfel Waltz For Robert, opgedragen aan medeoprichter Robert Wyatt. Asaf Sirkis toont hier zijn klasse met subtiel cimbaalwerk en dynamische toms, terwijl Travis met fluit en Mellotron voor een melancholische Canterbury-sfeer zorgt. Het lange The Longest Night vormt het epische hart van het album. In ruim dertien minuten combineert de band pastorale passages, mysterieuze orgelklanken en avontuurlijke jazzrock tot een meeslepende trip die herinnert aan de gloriedagen van Soft Machine, maar tegelijk fris en eigentijds aanvoelt.
Ook de kortere stukken houden het niveau hoog. Disappear en Green Books verwijzen naar de meer experimentele kant van de Canterbury-scene, met hoekige ritmes, vreemde maatsoorten en subtiele verwijzingen naar bands als Egg en Hatfield and the North. Vooral Green Books springt eruit dankzij zijn nerveuze energie en knappe samenspel.
Met Time Station kiest de band voor een bijna filmische sfeer, alsof de track zo uit een psychedelische seventies-spionagefilm kon komen. Daarna zorgt Turmoil voor een steviger moment op de plaat. Baker trekt hier een vervormde fuzzbas open en de band klinkt plots opvallend krachtig en rockgericht.
Niet alles op ‘Thirteen’ is even toegankelijk. Sommige composities bewegen bewust tussen improvisatie en structuur, waardoor het album concentratie vraagt. Toch schuilt net daarin de charme van Soft Machine: deze muziek weigert zich te laten reduceren tot simpele jazzrock. De groep zoekt voortdurend spanning tussen melodie, experiment en sfeer.
Op het album duiken bovendien mooie verwijzingen naar het verleden op. Afsluiter Daevid’s Special Cuppa bevat postuum gitaarwerk van oprichter Daevid Allen en voelt aan als een warme, losse afscheidsgroet aan een van de architecten van de Canterbury-scene. Het nummer vat tegelijk perfect samen waar Soft Machine vandaag voor staat: respect voor de geschiedenis, maar met de blik nog altijd vooruit.
Wat vooral indruk maakt, is hoe levendig de band anno 2026 nog klinkt. Nieuwe drummer Asaf Sirkis geeft de muziek extra dynamiek en energie, terwijl Theo Travis met sax, fluit, Mellotron en toetsen een kleurrijke laag toevoegt die voortdurend voor verrassingen zorgt. Etheridge blijft dan weer een onderschat gitarist die moeiteloos schakelt tussen lyrische melodieën en complexe jazzlijnen.
‘Thirteen’ is geen nostalgische poging om oude successen te herhalen, maar een volwassen en avontuurlijke jazzrockplaat van muzikanten die nog steeds durven zoeken en experimenteren. Soft Machine bewijst hiermee dat de geest van de Canterbury-scene nog lang niet is uitgedoofd. Voor liefhebbers van progressieve jazzrock is dit zonder twijfel een van de sterkste releases van de band in jaren.
Tracks:
01. Lemon Poem Song
02. Open Road
03. Seven Hours
04. Waltz For Robert
05. The Longest Night
06. Disappear
07. Green Books
08. Beledo Balado
09. Pens to the Foal Mode
10. Time Station
11. Which Bridge Did You Cross
12. Turmoil
13. Daevid’s Special Cuppa
Website: https://softmachine.org/